Alfa Forex

Mężczyzna trzymający się za pustą kieszeń z drobnymi na dłoniHeurystyka dostępności to uproszczona metoda wnioskowania polegająca na podejmowaniu decyzji na podstawie faktów, które są najłatwiej przywoływane w pamięci (dostępność oparta na doświadczeniu). Najczęściej są to zdarzenia o silnym zabarwieniu emocjonalnym (dostępność oparta na emocjach). Zwykle prowadzi ona do formułowania trafnych ocen, ponieważ często występujące zdarzenia są łatwo przypominane. Jednak nie wszystkie zapamiętane informacje dotyczą zdarzeń częstych i stąd w myśleniu pojawiają się błędy.


Silne emocje = większe prawdopodobieństwo zdarzenia?

Daniel Kahneman i Amos Tversky opisując każdy z rozpoznanych przez siebie sposobów „myślenia na skróty” przeprowadzili również badania dotyczące heurystyki dostępności. Wykazali w nich, że ludzie są skłonni przypisywać tym wyższe prawdopodobieństwo wystąpienia jakiemuś zjawisku im bardziej je znają (czyli potrafią przywołać z pamięci więcej dotyczących go przykładów) oraz im większa jest jego wyrazistość (czyli im silniejsze emocje się z nim wiążą). Kahneman i Tversky spróbowali również zweryfikować występowanie heurystyki dostępności w odniesieniu do sfery finansów. W badaniu z 1982r. poprosili uczestników o oszacowanie liczby możliwych portfeli 2-elemetowych i 8-elementowych przy 10 spółkach. Najczęstsze odpowiedzi to 70 (portfele 2-elemetowe) i 20 ( 8-elementowe). Prawidłowa odpowiedź to 45, w obu przypadkach. Badacze wyjaśnili tą rozbieżność większą łatwością wyobrażenia sobie portfeli składających się z 2 akcji niż z 8. Poza tym łatwiej skonstruować tylko jeden zbiór zawierający 8 różnych akcji z 10 i aż 5 rozłącznych zbiorów 2-elementowych.

W 1999r. Ekkehard Stephan potwierdził działanie heurystyki dostępności w eksperymencie na niemieckich inwestorach. Najpierw stworzył listę, na której ilość spółek rozpoznawalnych była taka sama jak nieznanych. Następnie odczytywano nazwy wszystkich spółek zaznaczając czy przynosi ona zyski czy straty. Za pierwszym razem przypisano zyski większości spółkom, ale głównie spółkom rozpoznawalnym. Za drugim razem również większości spółek przypisano zyski, teraz jednak głównie tym nieznanym. Jakie wnioski wyciągnęli badani inwestorzy? Otóż, w pierwszym wariancie uznali, że większość spółek jest zyskowna, natomiast w drugim, że większość spółek przynosi straty. Wyraźnie widać, że uczestnicy lepiej zapamiętywali wyniki finansowe znanych im spółek i to stanowiło o ich ostatecznym osądzie.

Działanie heurystyki dostępności potwierdzono w wielu niezależnych badaniach, np. French i Poterba (1991), Grinblatt i Koleharju (1999) oraz Huberman (2001).

W życiu codziennym heurystyka dostępności działa niemalże u wszystkich ludzi. Stąd na pytanie : „Czy w Polsce notuje się więcej zabójstw czy samobójstw?” zdecydowana większość respondentów odpowiada: „zabójstw”. A prawda jest taka, że częściej popełniane są samobójstwa tylko, że nie są one tak dramatyczne jak zbrodnie nagłaśniane przez media. Podobnie rzecz ma się w odniesieniu do „psychologów – kobiet” (łatwo wydać sąd, że w tym zawodzie zdecydowana większość to kobiety i chyba tak jest jeszcze choć coraz więcej jest też przedstawicieli płci męskiej) czy „kobiet – kierowców” (jeśli na drodze ostatnio sprawcą spowolnienia ruchu, zablokowania ronda czy skrzyżowania albo wypadku była kobieta łatwo wyciągnąć wniosek, że „kobiety to marni kierowcy” a jednak nie jest on do końca prawdziwy, bo większość kobiet to przede wszystkim kierowcy bardziej ostrożni czym co prawda mogą powodować irytację i prowadzić do brawury innych).

Zobacz również: Heurystyka reprezentatywności, czyli na chłopski rozum – psychologia tradingu

Heurystyka dostępności w tradingu

model mózguA trading? Jak łatwo się domyśleć nie jest wolny od heurystyki dostępności. Niby tyle się mówi, że na rynku zdecydowana większość inwestorów traci… a jednak on wciąż kusi. Wizją szybkich zysków, lekkiego życia, wolności i prestiżu… Na różnych portalach dotyczących tej tematyki jest mnóstwo łatwo-dostępnych nagrań czy wpisów na temat zyskownych strategii, edukacji i rozwoju w drodze do sukcesu. Dużo mniej jest informacji (albo są trudniej dostępne i nie wyświetlają się na pierwszej stronie w Google) o porażkach, o stratach, o kryzysach. A nawet jeśli są jakieś wpisy na temat strat na Forex to nie budzą one takiego zainteresowania i emocji jak te o szybkim bogaceniu się dające nadzieje oraz rozpalające wyobraźnię i żądzę.

W internecie nie znajdują raczej miejsca osoby, którym się totalnie nie powiodło. Raczej nie ma tych, którzy wpadli w szpony hazardu na rynku, stracili dorobek życia, zakredytowali się, zostali zniszczeni psychicznie. Zatem początkujący inwestor ma do czynienia w zdecydowanej większości z uśmiechniętymi ludźmi, którzy lekko deklarują zarobki na rynku. Ponieważ o wygranych mówi się znacznie częściej niż o przegranych i są one dużo bardziej ekscytujące oraz pobudzające wyobraźnię, większość ludzi przecenia swoje szanse na szybkie zyski. A potem często przychodzi gorzkie rozczarowanie i ból.

Innym przykładem może być rynek ropy naftowej. Ogólnie dostępna jest wiedza o tym, że od początku stycznia 2017r. dostawy ropy na globalne rynki paliw w ramach porozumienia OPEC z dwunastoma innymi niezrzeszonymi krajami w tym Rosją są zmniejszane. Produkcja ma być w perspektywie pierwszego półrocza b.r. niższa o ok. 1,8 mln baryłek ropy dziennie. W lutym b.r. osiągnięto już 92% zamierzonego celu (za Agencja Reutera). Były podawane informacje, że niektórzy producenci ropy naftowej, np. Arabia Saudyjska zmniejszą wydobycie bardziej niż jest to wymagane.

Co takie informacje mogły spowodować? Całkiem prawdopodobne, że u wielu traderów pojawiła się chęć otworzenia pozycji długiej. I rzeczywiście po tych informacjach (z lutego b.r.) ropa Brent wzrosła do 56,70 dolarów za baryłkę, a amerykańska WTI do 54,37 dolarów. Ale początek marca b.r. przyniósł zdecydowaną przewagę podaży i cena znów spadła (Brent do 49,58 dolarów za baryłkę, a WTI do 47,73). Znaczenie ważnej informacji o zwiększeniu wydobycia w USA mogło być niedoszacowane w obliczu napływu danych o działaniach OPEC. Dziś popyt znów odzyskał przewagę i na rynku Brent, i na rynku WTI. Ale jeśli ktoś kupił w lutym, to być może dostał bolesną lekcję.

Podsumowując, heurystyka dostępności opiera się na tym, że zdarzenia łatwiej dostępne poznawczo są oceniane jako bardziej prawdopodobne. Informacje podawane często i/albo z dużym emocjonalnym przekazem mocniej zapadają w pamięć i później są z niej łatwiej wydobywane. Te, które są trudniej dostępne bywają ignorowane. Zazwyczaj ten mechanizm ułatwia orientację w sytuacji, jednak jeśli nie są to sytuacje dobrze znane i częste to prowadzi do błędnych sądów. Można jedynie starać się zwiększać swoją świadomość i uważność na własne procesy poznawcze tym samym ograniczając niepożądane skutki stosowania heurystyki dostępności.

Sprawdź również inne zagadnienia psychologii inwestowania, które mogą Cię zainteresować:

STO

Zostaw komentarz logując się za pomocą Facebook

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here