CMC Markets

W poprzednim artykule zostały omówione zagadnienia związane z sprawozdawczością finansową i jej rolą w dotarciu do informacji finansowych spółki giełdowej. Sprawozdanie finansowe pozwala na zorientowanie się potencjalnemu inwestorowi w jakiej sytuacji finansowej jest spółka i przede wszystkim, jak może wyglądać jej gospodarcza przyszłość.


Sprawozdanie finansowe – analiza i wnioski

Przejrzenie sprawozdania finansowego z zakończonego roku obrotowego przyniesie ograniczoną ilość informacji, sprowadzających się do uzyskania informacji o posiadanym majątku, wielkości kapitału własnego, obcego, uzyskanym wyniku finansowym w danym roku obrotowym etc. Należałoby prześledzić pozycje z minimum dwóch, trzech lat, a dokładnie rzecz ujmując dokonać analizy finansowej pozycji zawartych w sprawozdaniach z kilku lat. Każde sprawozdanie zawiera dane z zakończonego roku oraz poprzedniego, więc uzyskanie informacji z kilku lat nie stanowi problemu. Dlaczego powinniśmy rozpatrywać okres kilkuletni? Dlatego, że to pozwoli nam określić wielkość, dynamikę oraz strukturę zmian. Mówiąc prościej, pozwoli określić, czy firma rozrasta się, a może od kilku lat panuje w firmie stagnacja, albo nawet spółka powoli „zwija się” z rynku. Samo sprawdzenie, czy firma osiągnęła zysk w danym roku obrotowym nie wystarczy, gdyż jest to wynik księgowy podlegający manipulacji. Firma mogła wyprzedawać swój majątek, zwalniać pracowników, czyli ciąć koszty, w celu osiągnięcia takiego rezultatu, nie mówiąc już o kreatywnej księgowości i przesuwania pewnych kosztów na kolejny rok obrotowy, oczywiście tylko na papierze. Takie sytuacje, gdy je odkryjemy, powinny być alarmujące i mogą świadczyć o kłopotach spółki.

Analiza wstępna sprawozdań finansowych

Sprawozdanie finansowe zawiera bardzo dużą ilość informacji, których nie potrzebujemy do dokonania analizy finansowej. W celu wyszczególnienia najważniejszych pozycji ze sprawozdania finansowego wykonuje się tak zwany analityczny bilans oraz rachunek zysków i strat (RZiS).

Analityczny bilans i rachunek zysków i strat

Analityczny bilans i rachunek zysków strat zawiera tylko główne pozycje, które będą potrzebne do analizy finansowej danego sprawozdania.

Bilans

Aktywa

  • Aktywa trwałe
  • Wartości materialne i prawne (WNiP)
  • Rzeczowe aktywa trwałe
  • Inwestycje długoterminowe
  • Aktywa obrotowe
  • Zapasy
  • Należności krótkoterminowe
  • Inwestycje krótkoterminowe
  • Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe (Krótkoterminowe RMK)

Pasywa

  • Kapitał własny
  • Kapitał podstawowy
  • Kapitał zapasowy
  • Kapitał rezerwowy
  • Zysk (strata) netto
  • Zobowiązania
  • Zobowiązania długoterminowe
  • Zobowiązania krótkoterminowe

Jak widać analityczny bilans skupia się na podstawowych pozycjach majątku trwałego, obrotowego i źródłach finansowania, własnym oraz obcym.

Rachunek zysków i strat

  • Przychody ze sprzedaży
  • Koszty zmienne
  • Koszty stałe
  • Zysk operacyjny
  • Przychody finansowe
  • Koszty finansowe
  • Zysk brutto (przed opodatkowaniem)
  • Podatek dochodowy
  • Zysk netto

RZiS również skupia się na najważniejszych pozycjach, takich jak zysk operacyjny, EBIT, czyli z podstawowej działalności, zysku z całej działalności gospodarczej, czyli uwzględniający operacje finansowe oraz na zysku netto, po opodatkowaniu.

Analiza poszczególnych pozycji sprawozdania finansowego

Analiza pozioma polega na zbadaniu kierunku zmian, czy pozycje się zwiększają, czy zmniejszą oraz procentową wielkość tych zmian.

  • Odchylenie będzie pokazywało, jak zmieniła się dana pozycja, przykładowa rzeczowe aktywa trwałe na koniec okresu w porównaniu z początkiem okresu

Odchylenia = wielkość na koniec okresu – wielkość na początku okresu

  • Dynamika pokazuje procentową zmianę badanej pozycji w ciągu badanego okresu, przykładowo w ciągu roku.

Dynamika = (wielkość na koniec okresu – wielkość na początku okresu)/(wielkość na początku okresu ) x 100%

Analiza pionowa będzie polegać na zbadaniu struktury zmian poszczególnych pozycji sprawozdania finansowego. Przykładowo, czy rzeczowe aktywa trwałe zwiększają swój udział w całej pozycji aktywów, czyli po prostu, czy firma zwiększa swój majątek, kupuje budynki, sprzęt do produkcji itd.

Struktura = (pozycja badana)/(wielkość całkowita) x 100%

Przykład analizy wstępnej sprawozdania finansowego

Bilans analityczny spółki ABC wygląda następująco:

Aktywa

31.12.2016

31.12.2017

A. Aktywa trwałe

36 800

46 500

1. WNiP

10 000

13 000

2. Rzeczowe aktywa trwałe

25 000

31 500

3. Inwestycje długoterminowe

1 800

2 500

B. Aktywa obrotowe

42 000

40 000

  1. Zapasy

11 000

7 500

2. Należności krótkoterminowe

27 000

25 500

3. Inwestycje krótkoterminowe

3 500

6 000

4. Krótkoterminowe RMK

500

1 000

AKTYWA RAZEM

78 800

86 500

 

Pasywa

31.12.2016

31.12.2017

A. Kapitał własny

30 000

35 000

1. Kapitał podstawowy

20 000

22 000

2. Kapitał zapasowy

5 000

5 000

3. Kapitał rezerwowy

1 000

2 000

4. Zysk netto

4 000

6 000

B. Zobowiązania

48 800

51 500

1. Zobowiązania długoterminowe

21 800

21 500

2. Zobowiązania krótkoterminowe

27 000

30 000

PASYWA RAZEM

78 800

86 500

 

Aktywa trwałe

  • Odchylenie = 46 500 – 36 800 = 9 700
  • Dynamika = (46 500 – 36 800)/36 800 x 100% = 26,36%
  • Struktura 2016 = 36 800/78 800 x 100% = 46,7%
  • Struktura 2017 = 46 500/86 500 x 100% = 53,76%

Wnioski: wartość aktywów trwałych wzrosła w 2017 roku w porównaniu z 2016 rokiem o 9 700. Był to wzrost o około 26%, czyli spółka dosyć znacząco powiększyła majątek trwały. Spółka zwiększa również udział aktywów trwałych w całym majątku z poziomu 46,7% do prawie 54%.

Aktywa obrotowe

  • Odchylenie = 40 000 – 42 000 = -2 000
  • Dynamika = (40 000 – 42 000)/40 000 x 100% = -5%
  • Struktura 2016 = 42 000/78 800 x 100% = 53,3%
  • Struktura 2017 = 40 000/86 500 x 100% = 46,24%

Wnioski: wartość aktywów obrotowych spadła w 2017 roku w porównaniu z 2016 rokiem o 2 000, czyli 5%. Nie musi to być niepokojący sygnał, gdyż firma mogła sprzedać więcej zapasów z magazynu. Trochę niepokojący może być fakt spadku należności krótkoterminowych, czyli między innymi z tytułu dostaw i usług, ale należałoby jeszcze sprawdzić rachunek zysków i strat w kontekście zmian przychodów i zysku, gdyż miej klientów mogło korzystać z kredytu kupieckiego, a więcej regulowało płatności od razu, co nie wpłynęłoby na obroty firmy.

Aktywa razem

  • Odchylenie = 86 500 – 78 800 = 7 700
  • Dynamika = (86 500 – 78 800)/ 78 800 x 100% = 9,77%

Wnioski: wartość całego majątku firmy zwiększyła się o niecałe 10%, co jest wynikiem w miarę zadowalającym, pokazującym, że firma się rozrasta, choć dynamika zmian nie jest bardzo duża. Cieszy fakt wzrostu majątku trwałego, gdyż wyprzedawanie aktywów trwałych jest bardzo niepokojącym sygnałem.

Kapitał własny i zobowiązania

Wnioski: w 2016 roku spółka finansowała się kapitałem własnym w 38%, a kapitałem obcym w 62%, co oznacza, że spółka mocno się lewaruje, co zwiększa potencjalne zyski, ale również ryzyko niewypłacalności. Wiele teorii przyjmuje optymalne proporcje kapitału własnego do obcego na poziomie 70% kapitał własny i 30% kapitał obcy.

W 2017 roku spółka zwiększyła kapitał własny o 5 000, czyli o 16,67%. Jest to dobry sygnał pokazujący, że część zysków właściciele przeznaczają na wzrost kapitału własnego spółki, co zmniejsza ryzyko niewypłacalności. W 2017 roku spółka finansowała się kapitałem własnym w wysokości 40,5%, a kapitałem obcym w 59,5%, co nadal stanowi duże ryzyko niewypłacalności.

Powyższa analiza analitycznego bilansu jest dosyć pobieżna, należałoby jeszcze prześledzić poszczególne pozycje bilansu. Ponadto należy jeszcze wykonać analizę analitycznego rachunku zysków i strat w celu sprawdzenia zmian w przychodach, kosztach oraz zyskach w danym roku w porównaniu z poprzednimi latami.

Najważniejsze kwestie w analizowaniu sprawozdania finansowego

Podsumujmy sobie wnioski, jakie płyną z analizy sprawozdania finansowego. Przede wszystkim musimy zwrócić uwagę na kierunek zmian oraz ich wielkość w przeciągu ostatnich kilku lat. Ważna jest również, jak zmienia się struktura bilansu, czyli majątku firmy i jego źródła finansowania. Oto kilka wskazówek dotyczących analizy sprawozdania finansowego.

  1. Firma produkcyjna vs. handlowa.

Firma produkcyjna

Bilans

  • Rzeczowe aktywa trwałe będą dominować, czyli budynki, maszyny itd.
  • Zapasy dosyć duże, gdyż są wykorzystywane do produkcji.

Rachunek zysków i strat

  • Przychody ze sprzedaży produktów (czyli wyprodukowanych przez firmę) będą dominującą pozycją. Koszty wytworzenia produktów również będą dominować.
  • Przychody ze sprzedaży materiałów i towarów (czyli gotowych rzeczy, które odsprzedajemy z marżą) będą stanowić niewielki procent.

Firma handlowa

Bilans

  • Rzeczowe aktywa trwałe są zazwyczaj niższe, niż w firmach produkcyjnych, gdyż firmy nie potrzebują maszyn, wielu budynków itd., chociaż oczywiście zdarzają się wyjątki.
  • Zapasy również zazwyczaj będą miały niższą wartość.

Rachunek zysków i strat

  • Przychody ze sprzedaży materiałów i towarów będą główną pozycją.

2. Firma się rozwija, gdy…

  • Zwiększa przychody utrzymując rentowność, czyli koszty oraz zysk rosną proporcjonalnie do przychodów.
  • Zwiększa lub utrzymuje, ewentualnie nieznacznie zmniejsza stan rzeczowych aktywów trwałych, czyli nie wyprzedaje majątku, żeby utrzymać biznes.
  • Zwiększa należności proporcjonalnie do wzrostu przychodów. Wzrost obrotów będzie powodował wzrost należności.
  • Zwiększa kapitał własny proporcjonalnie do wzrostu zysków, co oznacza, że firma część zysków zostawia w firmie, co zwiększa jej wypłacalność i może oznaczać, że właściciele wierzą w firmę i chcą w nią inwestować.
  • Zwiększa zobowiązania proporcjonalnie do wzrostu przychodów, a nie szybciej.

3. Firma źle rokuje, gdy…

  • Spadają przychody
  • Spadają lub znacznie rosną koszty, w pierwszym przypadku nie musi wróżyć to nic dobrego, gdyż firma w tarapatach szybko chce ciąć koszty, a najprostszym sposobem jest zwalnianie pracowników, co może przynieść chwilową ulgę, ale w długim okresie bywa zgubne, gdyż pozyskanie później nowego pracownika oraz jego przeszkolenie może być bardziej kosztowne.
  • Należności i zobowiązania rosną szybciej, niż przychody, co może świadczyć o nieprzemyślanych działaniach spółki w tarapatach, która udziela kredytów kupieckich niewypłacalnym kontrahentom lub sama ma problem z płaceniem zobowiązań.
  • Spadają rzeczowe aktywa trwałe, co oznacza po prostu wyprzedawanie majątku firmy.
  • Spada kapitał własny, czyli właściciele powoli wyciągają kasę z firmy, gdyż widzą, że statek idzie na dno.
  • Wzrastają znacząco koszty finansowe, co może oznaczać, że firma musi mocniej korzystać z oprocentowanych kredytów i pożyczek.

Podsumowanie

Sprawozdanie finansowe daje nam wiele wskazówek dotyczących obecnej, ale również przyszłej sytuacji firmy. Mimo pewnych starań księgowych chcących czasami ukryć pewne problemy firmy można wyłapać cenne informacje analizując sprawozdanie finansowe, zwłaszcza jak spojrzymy na tendencję z kilku lat. Na postawie sprawozdania finansowe można również zbudować model finansowy pokazujący hipoteczne przychody i koszty w kolejnych latach i na ich podstawie wycenić samą spółkę giełdową, o czym będzie w kolejnym artykule.

Bibliografia:

Beata Kotowska, Aldona Uziębło, Olga Wyszkowska-Kaniewska, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, CeDeWu, Warszawa, 2013

Zostaw komentarz logując się za pomocą Facebook

STO

1 KOMENTARZ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here