Naga Markets


Elon Musk, prezes Tesli
Tweet z nieprawdziwymi informacjami na temat sprzedaży akcji Tesli, kosztował Elona Muska 20 mln USD oraz utratę stanowiska szefa rady nadzorczej.

Na hasło wielkie manipulacje rynkowe, wielu inwestorom przychodzi na myśl głośny skandal dotyczący manipulacji stawką referencyjną LIBOR, który ujrzał światło dzienne w roku 2012, a w który zamieszani byli wielcy giganci światowej bankowości tacy jak Deutsche Bank, Barclays, JP Morgan czy Royal Bank of Scotland. Z kolei lekkomyślnie wysłany w zeszłym roku przez CEO Tesli, Elona Muska, tweet o rzekomych planach sprzedaży kosztował go utratą stanowiska szefa rady nadzorczej i 20 mln kary grzywny. Jednak w codziennym obrocie giełdowym gracze dopuszczają się szeregu innych, bardziej przyziemnych manipulacji. Pięciu z nich przyjrzymy się w tym artykule.


Pump and dump i trash and cash

Pump and dump (dosł. napompuj i wyrzuć), odnosi się do prób podbicia notowań waloru poprzez rozsyłanie rekomendacji kupna opartych na fałszywych, wprowadzających w błąd lub mocno naciągniętych informacjach. Zwykle osoby stojące za tym procederem posiadają pokaźną ilość akcji, których wyzbywają się w momencie, gdy na fali „hajpu” cena doszła do wysokich poziomów.

Zanim dominującym medium komunikacji stał się internet, wcześniej pump and dump rozgrywano drogą telefoniczną. Obecnie wiadomości rozsyłane są przeważnie drogą mailową lub zamieszczane na forach, zaś nieuczciwi gracze, tak jak wcześniej, tak i obecnie, często podają, że są w posiadaniu nieznanych innym informacji np. o planowanej dużej inwestycji. Firmy brokerskie działały często na zasadzie market makerów posiadających duże ilości akcji spółek o wątpliwej reputacji, wynagradzając sprzedawców sutymi prowizjami za obroty.

Scena z filmu Ryzyko (Boiler Room), źródło: youtube.com

Proceder ten najczęściej dotyczy akcji o niskiej kapitalizacji, gdyż nimi jest najłatwiej manipulować. Niski wolumen sprawia również, że nie trzeba zbyt wielu kupców do wywindowania ceny. Działania typu pump and dump są na tyle popularny w kulturze zachodniej, że stały się jednym z tematów w dwóch znanych filmach fabularnych: Wilk z Wall Street (The Wolf of Wall Street) oraz Ryzyko (Boiler Room), gdzie pokazane zostały „kotłownie” wypełnione telemarketerami wciskającymi klientom akcje, zwykle typu „groszowego” (ang. penny stocks).

Aby nie stać się ofiarą procederu pump and dump przede wszystkim należy z dużą ostrożnością podchodzić do informacji o spodziewanych wzrostach notowań danego waloru, zwłaszcza jeśli o nie nie prosiliśmy. Zawsze należy sprawdzić tego typu informacje w różnych źródłach, w tym na stronie amerykańskiego SEC.

Działaniem odwrotnym do pump and dump jest trash and cash. Polega ono na zajęciu pozycji krótkiej na danym walorze a następnie rozpowszechnianiu negatywnych, często fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji po to by zbić cenę jak najniżej, po czym osoba stojąca za manipulacją zamyka swoje pozycje.

Painting the tape

Paining the tape (dosł. malowanie taśmy) jest rodzajem manipulacji rynkowej w ramach której gracze na rynku dokonują między sobą transakcji kupna i sprzedaży danego waloru, aby stworzyć pozory istnienia dużych obrotów, a przez to zachęcić innych do przyłączenia się. Termin ten sięga jeszcze czasów, gdy notowania akcji były drukowane w formie taśmy (ticker tape).

Celem jest sztuczne wywindowanie notowań. Często do „malowania taśmy” dochodzi bliżej końca sesji po to, by doprowadzić do wyrysowania się świecy o wysokim zamknięciu, na które wielu inwestorów zwraca uwagę. Gdy osiągnięty zostanie pożądany pułap cenowy, uczestnicy zmowy pozbywają się akcji, co skutkuje spadkami notowań i stratami ponoszonymi przez niedoświadczonych inwestorów.

Front running

Mamy do czynienia z tym procederem w przypadku, gdy broker lub trader, zanim zrealizuje dużej wielkości zamówienie, o którym nie wie jeszcze opinia publiczna, składa zlecenie własne. Na przykład pracownik brokera otrzymuje zlecenie zakupu 400 tys. akcji danej spółki, jednak zanim wykona polecenie, sam dokonuje zakupu oczekując, że cena waloru pójdzie w górę w reakcji na zlecenie klienta. Tego typu działania, pomijając już sam aspekt etyczny, są nielegalne, gdyż do osiągnięcia korzyści materialnej wykorzystuje się informacje, które nie są publicznie dostępne.

Inną formą front runningu jest sytuacja, w której analityk dokonuje obrotu na akcjach przed publikacją rekomendacji kupna lub sprzedaży, wiedząc, że jej treść wpłynie na notowania danego waloru. Działanie to nie będzie niezgodne z prawem, jeśli w momencie publikacji danej rekomendacji, firma ujawni również, że posiada otwarte pozycje na akcjach będących przedmiotem opinii. O praktykach typu front running opowiada w poniższym nagraniu Jordan Goodman z programu America’s Money Answers Man (materiał w języku angielskim).

Okazuje się, że front running nie zawsze jest działaniem nielegalnym. Jest tak w przypadku dokonywania transakcji kupna lub sprzedaży walorów pod wpływem informacji o zmianach w składzie akcji tworzących indeksów typu S&P 500 czy Nasdaq. Jako przykład może posłużyć dodanie w roku 2015 do S&P 500 akcji spółki American Airlines Group Inc, co zostało podane do wiadomości publicznej. W związku z tą decyzją podmiot odpowiedzialny za ten indeks, jak również inne indeksy oraz fundusze śledzące S&P500, dokonały zakupu akcji wspomnianej spółki, czego mogły również dokonać firmy inwestycyjne czy inwestorzy indywidualni. W momencie, gdy akcje American Airlines stały się częścią indeksu S&P500, ich notowania wzrosły o 11%.

Spoofing

W przypadku spoofingu wkraczamy w świat algorytmów i HFT (High Frequency Trading). Mamy tu do czynienia z sytuacją, gdy dany gracz lub często grupa graczy, wykorzystując złożone algorytmy, składa zlecenia kupna lub sprzedaży z zamiarem ich anulowania zanim zostałyby zrealizowane. Praktyki tego typu stosowane są m.in. na rynkach kontraktów terminowych, akcji czy surowcowych. Gdy dochodzi do anulowania zleceń, uczestnicy mogą odnieść wrażenie, że na rynki wkroczyła niepewność. Z drugiej strony sytuacja, gdy do order booków napływają liczne upozorowane zlecenia kupna, może wywołać sztuczny optymizm. Wykreowana w ten sposób fałszywa aktywność ma zachęcić do zaangażowania się innych traderów HFT. Proceder spoofingu dokładnie przedstawiony został w poniższym materiale wideo (w języku angielskim).

W roku 2015 doszło do aresztowania Navindera Singh Sarao, spoofera oskarżonego o wywołanie Flash Crash z 2010 roku. Był on traderem-amatorem operującym na rynku kontraktów terminowych. Zwykle składał zlecenia o wartości ok. 200 mln USD na spadki E-mini S&P 500, po czym dokonywał ich modyfikacji nawet 19 tys. razy po to by pod koniec sesji wszystkie anulować.

Postawienie Sarao zarzutów zajęło ponad pięć lat i było także okazją do bliższego przyjrzenia się konfliktowi interesów pomiędzy traderami HFT a samoregulującymi się organizacjami na rynkach futures takimi jak Commodity Futures Trading Commission (CFTC) oraz Chicago Mercantile Exchange (CME) i Chicago Board of Trade (CBT), które czerpią ogromne zyski z handlu opartego na algorytmach oraz HFT. Sprawa ta stała się także przyczynkiem do zaostrzenia przepisów prawa przeciwdziałających praktykom typu spoofingu i front running.

Surowe kary za manipulacje rynkowe w Polsce

Mają czego się bać osoby dopuszczające się manipulacji na rynkach w Polsce, na co uwagę zwraca Łukasz Wardyn w programie Artyści Rynków na antenie Comparic24tv.  Art. 183 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi przewiduje srogie kary:

  1. Kto wbrew zakazowi (…) dokonuje manipulacji (…) podlega grzywnie do 5 mln zł albo karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, albo obu tym karom włącznie.
  2. Kto wchodzi w porozumienie z inną osobą mająca na celu manipulację (…) podlega grzywnie do 2 mln zł.

Jak z kolei zaznacza drugi gość programu, Maciej Leściorz, powinno się uważać na z pozoru niewinne rozpowszechnianie niesprawdzonych informacji w internecie, które szybko mogą dotrzeć do tysięcy odbiorców i jeśli okażą się nieprawdziwe, mogą narazić nas na konflikt z wymiarem sprawiedliwości.



tokeneo

Zostaw komentarz logując się za pomocą Facebook

To również Cię zainteresuje - Comparic24.tv

1 KOMENTARZ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here