Alfa Forex

Podatki od kryptowalut

Kryptowaluty są tematem wywołującym nieustanne emocje, nie tylko ze względu na ich wzrosty i spadki, czy niepewność młodych inwestorów co do ich dalszego losu, ale również z uwagi na rosnące obciążenia podatkowe i zmienność interpretacji przepisów podatkowych w tym zakresie.

Kryptowaluty jako prawa majątkowe

Status prawny kryptowalut w zasadzie wciąż pozostaje nieznany, pomimo tego, że nowa ustawa z dn. 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2018 r. poz. 723) wprowadza, jako pierwsza w polskim systemie prawnym, w art. 2 ust. 2 pkt 26 definicję waluty wirtualnej. Ustalenie, czym są kryptowaluty skutkuje określonym sposobem opodatkowania, zwolnieniem bądź wyłączeniem z opodatkowania.

Podstawową regułą obowiązującą w prawie podatkowym jest zasada powszechności opodatkowania, zgodnie z którą opodatkowaniu podlegają wszystkie dochody podatnika, z wyjątkiem tych, od których zaniechano poboru podatków. Na gruncie podatku dochodowego obecnie zarówno organy podatkowe, jak i sądy administracyjne traktują kryptowaluty jak prawa majątkowe. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych kategoryzuje przychody osiągane przez podatników do określonych źródeł. W katalogu źródeł przychodów wymieniono m.in. przychody z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych, ale innych niż zbycie prawa własności ruchomości i nieruchomości oraz innych praw związanych z nieruchomościami. Co do zasady, za przychody z praw majątkowych uważa się głównie przychody z praw autorskich, jednak zapis ustawy wskazuje na otwarty katalog praw, które mogą być zakwalifikowane do tego źródła. Z tego też względu stanowi on „miejsce” do którego może trafić każdy przychód ze sprzedaży, którego nie da się nigdzie indziej sklasyfikować. Jednocześnie, dla wzmocnienia przekonania co do charakteru kryptowalut jako praw majątkowych wskazuje się  na posiadanie przez kryptowaluty określonej wartości majątkowej oraz fakt, że mogą być przedmiotem obrotu. Te elementy potwierdzające pozostawanie kryptowalut w ścisłym związku z interesem ekonomicznym uprawnionego, stanowią w opinii organów podatkowych dostateczną przesłankę do uznania je za prawa majątkowe, a co za tym idzie opodatkowanie wg zasad przewidzianych dla tych praw. W konsekwencji dochód ze sprzedaży kryptowalut podlega opodatkowaniu wg zasad ogólnych, tj. podlega zsumowaniu z innymi dochodami i ma do niego zastosowanie skala podatkowa (18%, 32%).

Legalność Bitcoina na świecie. Kolorem zielonym zaznaczono kraje, w których jest legalny

Podatek dochodowy od kryptowalut – jak jest…

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega, jak sama nazwa wskazuje, dochód, czyli dodatnia różnica pomiędzy przychodem, a kosztami jego uzyskania. Przy sprzedaży praw majątkowych za koszt uzyskania przychodu będą uważane wszystkie faktycznie poniesione wydatki, które pozostają w związku przyczynowo – skutkowym z osiągniętym przychodem. Z orzecznictwa sądowego w tym zakresie wynika, że osoby fizyczne mogą uznać za koszt wydatki za zakup kryptowaluty oraz prowizję giełdy. Nie będą stanowiły kosztów podatkowych wydatki na zakup komputera, energii elektrycznej czy Internetu, gdyż nie spełniają kryterium celowości, a ich związek z osiągniętym przychodem ma jedynie charakter pośredni.

Osiągnięte przychody i związane z nimi koszty podatnicy wykazują w deklaracji PIT-36, składanej do 30 kwietnia. Należy jednak pamiętać, że koszty podlegają rozliczeniu w momencie powstania przychodu ze sprzedaży nabytych uprzednio kryptowalut, a nie w momencie poniesienia.

W rachunku podatkowym pierwotną wartością jest przychód, czyli wartość wszelkich świadczeń, które podatnik otrzymuje w danym roku podatkowym. Przychód nie zawsze musi być wyrażony w pieniądzu: przychodami mogą być również świadczenia w naturze (towary) lub inne nieodpłatne świadczenia (np. usługi, udostepnienie mieszkania lub samochodu). To, co stanowi przychód przy sprzedaży kryptowalut jest kwestią nieuregulowaną w przepisach, nie ma też w tym zakresie przyjętej i utrwalonej praktyki, co skutkuje nieporozumieniami pomiędzy urzędami skarbowymi i podatnikami próbującymi rozliczyć się ze swoich dochodów. Początkowo przyjmowano, że jedynie sprzedaż kryptowalut powoduje powstanie przychodu w kwocie otrzymanych pieniędzy tradycyjnych lub w wartości otrzymanych za kryptowaluty usług lub towarów. Jednakże pod koniec 2017 roku Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zmienił zdanie i zaczął wskazywać, że również wymiana jednej kryptowaluty na drugą powoduje powstanie przychodu. Jednocześnie dopuszczono możliwość rozliczania kosztów z takiej transakcji według kursów historycznych, obowiązujących w momencie zakupu wymienianej kryptowaluty. Przyjęcie takiego rozwiązania powoduje obowiązek zapłaty podatku nawet wtedy, gdy inwestor nie dysponuje jeszcze walutami fiducjarnymi, a jedynie dobrami, które stanowią dla niego wartość inwestycyjną. Prowadzi to w konsekwencji do płacenia podatku od wzbogacenia, czyli od wzrostu wartości posiadanych jednostek, a nie od faktycznie uzyskanego dochodu. Takie rozumienie przepisów powoduje także problemy związane z rozliczaniem każdej pojedynczej transakcji poprzez łączenie z sobą kosztów nabytej waluty z przychodami z jej sprzedaży. Często tego rodzaju zapisy ewidencyjne i dokumentowanie transakcji zajmuje inwestorom więcej czasu niż same operacje na walutach wirtualnych.

Do zdarzeń powodujących powstanie przychodu organy skarbowe zaliczają również:

  • transakcje tradingowe typu przyjęcie pozycji krótkiej na danej kryptowalucie,
  • zamianę kryptowaluty na tokeny,
  • przypadki rozgałęzienia kryptowaluty na dwie różne kryptowaluty (tzw. hard-fork),
  • zamianę kryptowaluty na towar lub usługę (barter).

Jak do tej pory polskie sądy administracyjne nie miały zbyt wielu okazji, by dokonać wykładni obowiązujących przepisów podatkowych. W wydawanych jak na razie wyrokach składy orzekające odnosiły się głównie do zaklasyfikowania sprzedaży bitcoinów do określonego źródła przychodów, przyznając rację organom podatkowym, że kryptowaluty powinny być opodatkowane jak prawa majątkowe i podlegać opodatkowaniu wg skali. Na początku maja b.r. pojawił się pierwszy wyrok, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił wydaną interpretację indywidualną nakazującą rozpoznawanie przychodów od każdej transakcji. Jednakże trudno w tej chwili spekulować jakie będą dalsze konsekwencje tego rozstrzygnięcia: czy spowoduje ono powrót do pierwotnie przyjętego rozwiązania, że jedynie wymiana kryptowalut na waluty tradycyjne spowoduje powstanie przychodu?

Z pewnością byłoby to rozwiązanie, na które środowisko przystałoby z wielką ulgą. Ale nawet jeśli tak będzie, to pozostaje otwarta kwestia ustalania kosztów podatkowych przy takiej transakcji. Jak bowiem ustalić koszt uzyskania przychodu, gdy po wpłaceniu 10.000 zł na giełdę początkowo zamieniałam część kryptowalut (np. 80% z posiadanych i zrobiłam to wielokrotnie, powiedzmy 20 razy, przy czym nie wszystkie jednocześnie i ze zmienną częstotliwością), następnie pozostałą część wymieniałam na inne waluty cyfrowe, nabywałam za nie tokeny, w kolejnych krokach po raz kolejny nabyłam kryptowaluty za kolejne 20.000 zł.  A gdy mój portfel wart był 36,942,50 zł wypłaciłam 5.315, 28 zł. Siłą rzeczy była to moja jedyna wypłata w danym roku. Z jakiej puli pochodziły wypłacone środki? Co w takim przypadku będzie stanowić koszt podatkowy, skoro sprzedane kryptowaluty pochodzą z 20-tej z kolei zamiany? Czy w przypadku praw majątkowych można stosować metodę FIFO, a jeśli tak, to jaki wpływ będzie miała na rachunek podatkowy? Może się wtedy okazać, że opodatkowany zostanie nie dochód, a przychód, bo niemożliwe będzie ustalenie koszów takiej transakcji. To powoduje, że przy wypłacie powyżej 85.528 zł zastosowana stawka podatkowa wyniesie 32%. Warto się zatem zastanowić nad tym, czy optymizm związany z wydanym wyrokiem jest uzasadniony i jakie skutki będzie on wnosił dla realnych rozliczeń..

…a jak mogłoby być

Zaliczenie przychodów ze sprzedaży bitcoinów do praw majątkowych wcale nie jest taką oczywistą kwestią. Zdaniem części użytkowników obrotu kryptowalutami mógłby on być zaliczony do tzw. „innych źródeł”, czyli takich, które nie zostały wprost wskazane w ustawie, lub do kapitałów pieniężnych. Za przyjęciem pierwszego rozwiązania przemawia fakt, że „inne źródła przychodu” zostały przez ustawodawcę stworzone właśnie dla takich przysporzeń, które nie mieszczą się w indywidualnych i skatalogowanych przychodach, a także dla tych, których istnienia w momencie tworzenia ustawy ustawodawca nie mógł przewidzieć, jak np. kryptowaluty. Zakwalifikowanie kryptowalut do innych źródeł powoduje, że co prawda ma do nich zastosowanie 18% i 32% stawka podatku, ale pozwala to na dogodniejsze rozliczanie kosztów. Daje możliwość uwzględnienia w rachunku podatkowym wszelkich racjonalnie poniesionych wydatków, a nie jedynie tych wydanych na nabycie konkretnej kryptowaluty. Z kolei przyjęcie, że kryptowaluty należy opodatkować podatkiem od kapitałów pieniężnych spowodowałoby ominięcie skali podatkowej i zastosowanie zryczałtowanej stawki 19%. Za takim rozwiązaniem przemawia charakter kryptowalut, zbliżony do innych zbywalnych instrumentów finansowych, które powstają w wyniku emisji, wykonywane przez dokonywanie rozliczenia pieniężnego, które ustawodawca kwalifikuje do źródła „kapitały pieniężne”. Niestety i w tym przypadku zasady liczenia kosztów pozostają takie same jak przy prawach majątkowych.

Podatek od walut cyfrowych w innych krajach

Podobnie jak w Polsce kryptowaluty są przyjmowane do opodatkowania w Stanach Zjednoczonych, stanowią bowiem prawa majątkowe, ale swoją strukturą podatkową są bardziej zbliżone do opodatkowania zysków ze sprzedaży nieruchomości. Amerykanie opodatkowują je na tych samych zasadach jak składniki majątkowe i również rozpoznają przychód przy każdej wymianie. W Izraelu kryptowaluty uważane są za aktywo, zaś zyski ze sprzedaży opodatkowane stawką 25%. Zmiana podejścia do opodatkowania kryptowalut dokonała się w tym roku we Francji. Do tej pory kryptowaluty podlegały tam opodatkowaniu stawką na poziomie 45%. Po ostatnich zapewnieniach, ma ona ulec zmniejszeniu do 19%. Państwem, w którym zarejestrowanych jest najwięcej kryptogiełd jest obecnie Wielka Brytania. Tam zyski ze sprzedaży bitcoinów są obłożone podatkiem od zysków kapitałowych i podlegają opodatkowaniu wg skali progresywnej (dla osób fizycznych: 0%, 20%, 40%, 45%).

Wiele giełd kryptowalutowych zlokalizowanych jest w UK, Hong Kongu oraz Stanach Zjednoczonych

Korzystne formy opodatkowania czekają na tych inwestorów, którzy postanowili ulokować swój majątek w państwach, w których kryptowaluty są traktowane jak waluty tradycyjne. Takimi państwem od lipca 2017 r. jest Japonia, a od niedawna również Niemcy. Uznanie walut cyfrowych za środek płatniczy powoduje automatycznie zastosowanie do dokonywanych transakcji zwolnień podatkowych przewidzianych dla pieniędzy. Powoduje to, że zakup towarów i usług za kryptowauty nie jest traktowany jak transakcja barterowa, która powoduje powstanie przychodu u obu stron transakcji, a jak zwykła zapłata. Na taki sposób rozumienia kryptowalut wskazał 22 października 2015 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C-264/14). Zdaniem Trybunału wirtualna waluta  jest umownym środkiem płatniczym i stanowi bezpośredni środek płatniczy pomiędzy przedsiębiorcami, którzy go akceptują. Nie oznacza to jednak zupełnego zwolnienia z podatku dochodowego. Osoby, które zarabiają na tradingu czy arbitrażu zapłacą podatek dochodowy na zasadach ogólnych.

Na zwolnienie przedmiotowe mogą z kolei liczyć osoby mające swoją rezydencję podatkową na Białorusi. Krajami przyjaźnie nastawionymi do kryptowalut są również Malta, Belize i Seszele, gdzie odpowiednio zarejestrowanych jest najwięcej transakcji, w przeciwieństwie do Tajlandii czy Wenezueli, gdzie handel kryptowalutami jest nielegalny.

Idzie nowe

Bez względu na zajęte przez sąd i organy podatkowe stanowisko, wydaje się, że w Polsce niezbędne są nowe przepisy podatkowe dedykowane wprost kryptowalutom. W mojej ocenie najbardziej korzystnym rozwiązaniem dla uczestników tego rynku, zarówno zwykłych Kowalskich, jak i dużych inwestorów, jest wyprowadzenie krytpowalut spod regulacji ustaw o podatkach dochodowych i stworzenie nowej ustawy opartej na opodatkowaniu przychodu, rozumianego jako wartość środków pieniężnych otrzymanych w zamian za posiadane kryptowaluty.

Rozsądną opcją byłoby także rozszerzenie możliwości przyjmowania płatności w kryptowalutach i przyjęcie takiej formy spłacania zobowiązań, na wzór naszego sąsiada zza zachodniej granicy. W tym celu zespół prawników i doradców podatkowych z Profit Plus współpracuje obecnie z czołowymi przedstawicielami środowiska kryptowalut w Polsce nad projektem ustawy, która ma zapewnić podatnikom proste i intuicyjne uiszczanie zobowiązań podatkowych, a organom podatkowym dawać możliwość kontroli tych rozliczeń bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów (np. na zatrudnianie nowych pracowników).

Głównym założeniem projektu jest wprowadzenie progresywnego podatku przychodowego, na poziomie nieprzekraczającym 10% podstawy opodatkowania, z uwzględnieniem wszystkich elementów konstrukcyjnych podatku, czyli ulg i zwolnień, a także kwoty wolnej. Zaproponowana ustawa, poprzez wprowadzenie regulacji, ma zapewnić stabilność opodatkowania tej gałęzi gospodarki w naszym kraju.

Taki zabieg, w opinii jej twórców, przyczyni się do napływu nowych zagranicznych inwestorów i wpłynie na ustabilizowanie pozycji Polski jako lidera rynku tego rynku w skali światowej. Poprzez zastosowanie prostych rozwiązań i oparcie interpretacji nowej ustawy o zasady wykładni językowej, jej autorzy mają nadzieję, że przedstawiony projekt zyska przychylność nie tylko środowiska, ale również organów podatkowych i ustawodawczych. Kompleksowe ujęcie opracowanej tematyki ma również wpłynąć na uszczelnienie systemu podatkowego w zakresie opodatkowania kryptowalut, co pośrednio przełoży się również na pozostawienie wpływów podatkowych w naszym kraju przez zagranicznych inwestorów.

STO

Zostaw komentarz logując się za pomocą Facebook

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here