Naga Markets



etf napis z kostekJeśli nie mamy czasu, by aktywnie zaangażować się w inwestowanie, warto rozważyć zakup ETF-ów. Odkąd wprowadzono je po praz pierwszy w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych w latach 90-tych, zyskały one ogromną popularność na całym świecie. W Polsce, mimo że ETF-y notowane są na GPW od 2010 roku, wciąż daleko im do popularnych tradycyjnych funduszy inwestycyjnych. A szkoda, bo trudno znaleźć lepsze narzędzie, które w prosty, tani i wygodny sposób daje ekspozycję na większość światowych rynków. W tym dwuczęściowym artykule powiemy o tym co to są ETF-y, jak działają i jakie ich typy rozróżniamy (I część), a także w jaki sposób kupić polskie i zagraniczne fundusze, także z rozbiciem na ich poszczególne sektory oraz jak inwestować za pomocą ETF-ów (II część).


Co to jest ETF?

ETF pozwala uzyskać ekspozycję na mi.in. indeksy giełdowe, akcje, obligacje, czy surowce.

ETF (ang. Exchange Traded Fund – dosł. fundusz notowany na giełdzie) oznacza otwarty fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie, który odzwierciedla zachowanie się danego indeksu giełdowego, surowców lub koszyka innych aktywów np. akcji, obligacji czy walut, a także poszczególnych sektorów gospodarki.  ETF-y notowane są na giełdzie na takich samych zasadach jak akcje. Tytuły uczestnictwa w funduszu lub certyfikaty inwestycyjne ETF są papierem wartościowym. Można powiedzieć, że mamy do czynienie ze swego rodzaju hybrydą akcji i jednostki otwartego funduszu inwestycyjnego. Warto podkreślić, iż ETF jest narzędziem, umożlowiającym ekspozycję na bardzo szeroką gamę instrumentów, swego rodzaju opakowaniem – nie zaś magiczną formułą do osiągania gwarantowanch zwrotów.

ETF-y są funduszami zarządzanymi pasywnie, co oznacza, że ich zarządzający nie usiłują pobić rynku, jak ma to miejsce w przypadku typowych funduszy otwartych, lecz jak najwierniej śledzić instrument bazowy. Dzięki temu opłaty za zarządzanie ETF-ami z reguły nie przekraczają 0,5 proc. wartości aktywów rocznie, podczas gdy w przypadku  standardowych funduszy akcji w Polsce wynoszą one  3-4 proc. rocznie, bez względu od osiągniętej stopy zwrotu.

Historia ETF-ów i najwięksi gracze

State Street Corp. to trzecia pod względem wielkości korporacja zarządzająca ETF-ami – łącznie kontroluje środki o wartości ponad 640 mld USD. Zarządza największym na świecie ETF-em – SPDR S&P 500 ETF Trust (SPY) (ponad 255 mld USD).

Pierwsze ETF-y powstały w 1990 roku w Kanadzie, w 1993 r. dotarły do Stanów Zjednoczonych, a 10 lat później trafiły do Europy. W dniu 22 września 2010 r. na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych zadebiutował pierwszy fundusz typu ETF – Lyxor ETF WIG20, oparty na indeksie dwudziestu największych spółek warszawskiego parkietu. Kolejnymi, pół roku później – 30 maja 2011 r. były ETF na indeks DAX i S&P500, czyli największych spółek rynku niemieckiego i amerykańskiego. Fundusze te zarządzane są przez Grupę Lyxor Asset Management – jedną z największych na świecie i drugą w Europie instytucję zarządzającą funduszami typu ETF. Należy ona do Société Générale Corporate oraz Investment Bank.

W roku 2017 roku aktywa zarządzane przez ETF-y po raz pierwszy przekroczyły wartość 4 bilionów dolarów. Poniżej przedstawiamy pięć największych ETF-ów pod względem wielkości zarządzanych aktywów (stan na wrzesień 2019):

  • BlackRock to największy emitent ETF-ów na świecie zarządzający aktywami wielkości ponad 1,5 bln USD, w tym drugim co do wielkości ETF-em na świecie – iShares Core S&P 500 ETF (IVV).

    SPDR S&P 500 ETF Trust (SPY), odzwierciedlający indeks S&P 500, należący do State Street, wielkość aktywów: 275 mld USD;

  • iShares Core S&P 500 ETF (IVV), odzwierciedlający indeks S&P 500, należący do BlackRock, wielkość aktywów: 188 mld USD;
  • Vanguard Total Stock Market ETF (VTI), obejmuje ponad 3500 akcji amerykańskich, należący do Vanguard. Wielkość akywów: 115 mld USD;
  • Vanguard S&P 500 ETF (VOO), odzwierciedlający indeks S&P 500, należący do Vanguard, wilkość aktywów: 114 mld USD.

Rynek światowych ETF-ów zdominowany jest przez pięciu największych graczy, z czego trzech pierwszych kontroluje ponad 80% rynku, co w sposób uzasadniony wzbudza niepokój  wśród regulatorów obawiających się o monopolizację rynku i wypadniecie mniejszych podmiotów z gry. Poniżej przedstawiamy największych na świecie emitentów ETF-ów w raz z wielkością zarządzanych aktywów:

Vanguard Group to drugi pod względem wielkości emitent ETF-ów na świecie, zarządzajacy środkami o wartości ponad 1 bln USD, w tym trzecim największym ETF-em Vanguard Total Stock Market ETF (VTI).

Globalnym centrum obrotu ETF-ami jest giełda nowojorska (NYSE), na której notowanych jest ponad 2000 tego typu funduszy o łącznych aktywach blisko 4 bln dolarów, przy średniej dziennej wartości transakcji blisko 100 mld USD. Właściwie trudno tu o instrument, na który nie byłoby tam ETF-a- znajdziemy tu mi.in fundusze na poszczególne rynki wschodzące, wszelkiego rodzaju surowce i płody rolne, a także poszczególne sektory gospodarki, np. kasyna, firmy motoryzacyjne, producentów nawozów sztucznych etc., jak również ETF-y odwrotne i ETF-y z wbudowaną dźwignią (będzie o nich mowa w dalszej części artykułu). Parkiety w Europie kontynentalnej oferują ponad 3000 ETF-ów. Najwięcej jest dostępnych na frankfurckiej Deutsche Boerse (1153 funduszy), SIX Swiss Exchange (1137 ET-fów)  i Euronext (822 ETF-ów).

Statystyki pokazuję, że poopularność funduszy ETF na światowych rynkach rośnie w błyskawicznym tempie. Według stanu na lipiec 2019r. na świecie istniało 6700 funduszy ETF o łącznej sumie aktywów bliskiej 5,5 bilionów dolarów!

Wartość aktywów i liczba funduszy ETF. źródło: etfgi.com

Agencja Moody’s szacuje, że najpóźniej do 2024 roku ETF-y będą one miały w swoich portfelach więcej akcji niż fundusze standardowe. Zdaniem Kamila Szymańskiego z mBanku ETF-y zmieniają trendy, w jaki sposób instytucje finansowe inwestują swoje pieniądze. Wskazuje on, iż panuje ogólna zgodność, iż trend wzrostowy w przypafku ETF jest nieodwracalny i będzie się pogłębiał. Z drugiej strony następuje proporcjonalny odpływ kapitału z funduszy inwestycyjnych zarządzanych aktywnie, co obrazuje poniższy wykres.

Napływy i odpływy kapitału do funduszy inwestycyjnych (mld USD). Źródło: ICO.org 2019

Więcej informacji m.in. na temt tego jak rozwijał się rynek ETF na przestrzeni lat oraz zaletach i wadach ETF-ów można dowiedzieć się z poniższej prezentacji Kamila Szymańskiego.

Jak działa ETF?

Żeby zobrazować w jaki sposób działają ETF, posłużymy się przykładem ETF-u na WIG20, który ma wartość 1/10 indeksu, czyli w przypadku, gdy WIG20 znajduje się na poziomie 2200 pkt, wartość jednostki ETF wyniesie 220 zł, zaś wszystkie wahania indeksu są odzwierciedlone w wartości powiązanego z nim ETF. Zatem nabycie jednostek funduszu można przyrównać do zakupu wszystkich akcji spółek wchodzących w skład indeksu. Inwestycję można zacząć już od jednej jednostki uczestnictwa, co pozwala na tanią dywersyfikację portfela. Fizyczny zakup akcji pełnego koszyka wymagałby znacznie większego nakładu finansowego.

W funkcjonowaniu ETF bardzo dużą rolę odgrywają duzi inwestorzy instytucjonalni –AP (Authorised Participants). W przypadku ETF notowanych na GPW zwani są animatorami lub uczestnikami rynku. Pełnią oni rolę pośrednika pomiędzy ETF a klientami, odpowiednio równowaźąc popyt i podaż. Dbają również o właściwą płynność ETF, stąd zwani bywają także dostawcami płynności.  AP najczęściej podpisują umowę z daną giełdą, która określa zasady dokonywania transakcji m.in. maksymalne wartości zlecenia i spreadu -czyli różnicy między wartością kupna i sprzedaży. O tym, jak działają ETF-y w kontekście relacji AP – sponsor ETF-a opowiada poniższy materiał wideo (w języku angielskim).

Pomiędzy AP a organizatorem ETF-a tworzy się rynek pierwotny. Natomiast zadaniem AP jest wypuszczanie jednostkek ETF na rynek wtórny – czyli na giełdę papierów wartościowych, skąd mogą je nabywać inwestorrzy. Jeśli mamy do czynienia z sytuacją, gdy cena ETF-a rośnie, gdyż wystąpił zwiększony popyt, AP wypuszcza na giełdę jednostki ETF, jednocześnie przekazując do organizatora funduszu odpowiednie ilości zakupionych wcześniej aktywów bazowych (np. akcji). Działa to także w drugą stronę –  jeśli inwestorzy masowo sprzedają jednostki ETF, na giełdzie skupują je AP, pozyskując gotówkę poprzez wyprzedaż odpowiedniej ilość aktywa bazowego (np. akcji, obligacji czy surowców).

Rodzaje ETF-ów

Kluczowym kryterium w podziale ETF-ów jest sposób, w jaki naśladują one indeksy bazowe.

a) ETF fizyczny polega na kupowaniu koszyka identycznych akcji wchodzących w skład danego indeksu, w takich samych proporcjach jak w danym indeksie – np. akcje 20 spółek wchodzących w skład indeksu WIG20. Stąd kupując jednostki uczestnictwa w indeksie odzwierciedlającym WIF20 można powiedzieć, że pośrednio kupujemy koszyk akcji konkretnych 20 spółek.
Z reguły nie ma problemu z replikacją spółek wchodzących s skład dużych indeksów, takich jak S&P 500 czy WIG 20. Sprawy komplikują się natomiast gdy mamy do czynienia z indeksami mniejszych spółek, jak np. w polskim sWIG80, gdzie akcje mogą być mało płynne. Wówczas dokonuje się zakupu tych akcji, z których płynnością nie ma problemu, natomiast te, których zakupić nie można zastępuje się odpowiednią reprezentatywną próbką innych akcji, które zachowują się podobnie. Proces ten nazywa się samplingiem (dosł. próbkowaniem).

WARTO WIEDZIEĆ

Największym a zarazem jednym z najstarszych ETF-ów jest SPDR S&P 500 ETF Trust (SPY), zwany potocznie „spider”, odzwierciedlający indeks S&P 500, należący do State Street, zarządzający aktywami o wartości 275 mld USD. Został uruchomiony 22 stycznia 1993 roku. W zeszłym roku obchodził swoje 25-lecie.

b) ETF-y opierające się na replikacji syntetycznej – zarządzający funduszem nie kupuje aktywów wchodzących w skład indeksu. Zamiast tego opiera się na instrumentach pochodnych, zwanych swapami total return. Zarządzający funduszem zawiera umowę z wystawcą swapa – najczęściej jest nią duża firma finansowa / bank inwestycyjny). W zamian za określoną z góry opłatę zobowiązuje się dostarczyć funduszowi stopę zwrotu z instrumentu / indeksu, który ten ETF ma odzwierciedlać . Tego typu rozwiązanie obarczone jest większym ryzykiem, gdyż pojawia się dodatkowy pośrednik (strona trzecia), który może np. nie wywiązać się ze swojego zobowiązania lub w przyszłości ogłosić upadłość. Zaletą replikacji syntetycznej jest ograniczenie lub wręcz wyeliminowanie tzw. tracking error (rozbieżność między notowaniem ETF-a a notowaniem indeksu bazowego) oraz możliwość utworzenia ETF-ów na instrumenty obracane na mało płynnym lub trudno dostępnym rynku.

c) ETF-y wypłacające dywidendę a ETF-y oparte o indeksy dochodowe. Ponieważ ETF oparty na indeksie akcyjnym zakupuje odpowiednie walory wchodzące w jego skład, powinien wypłacać posiadaczom jednostek ETF dywidendy, i tak rzeczywiście jest w większości przypadków. Jednak niekiedy bywa tak, iż dywidendy bywają reinwestowane, przez co mamy do czynienia z indeksami dochodowymi, określanymi też mianem Total Return.

WARTO WIEDZIEĆ

Pierwszym produktem, którego handel odbywał się na giełdzie, uznawanym za pierwszy ETF, były jednostki Toronto 35 Index Participation, notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Toronto. Dzięki nim inwestorzy zyskiwali ekspozycję na wyniki indeksu TSE 35 Composite Index bez konieczności nabywania akcji spółek wchodzących w jego skład.

d) ETF-y smart beta – są to ETF-y, gdzie do tradycyjnego elementu pasywnego podążania za benchmarkiem dodano dodatkowo określone zasady w odniesieniu do poszczególnych składników indeksów. np. ETF śledzący indeks S&P500, ale przykładający większą wagę do spółek wzrostowych albo o określonej zmienności czy wzroście zysków.
Firma BlackRock oczenia, że do roku 2025 fundusze ETF smart beta osiągną wartość 2,4 bln.
e) odwrotny ETF (ang. inverse ETF) – zarządzany w taki sposób, że jest symetrycznym odbiciem indeksu bazowego, stanowiąc dla niego przeciwwagę. Pozwala inwestorom zabezpieczyć swoje interesy podczas niekorzystnej koniunktury. O niebezpieczeństwach związanych z tego typu indeksami można dowiedzieć się z tego artykułu.
f) ETF lewarowany – fundusz, który wykorzystuje finansowe instrumenty pochodne i dług w celu zwiększenie zysków z indeksu bazowego. Utrzymywana jest stała dźwignia finansowa, najczęściej w stosunku 2:1 lub 3:1.

Zapraszamy do lektury drugiej części artykułu, który ukaże się w przyszły poniedziałek, 18 listopada. Będzie można się z niego dowiedzieć w jaki sposób kupić polskie i zagraniczne ETF-y, także z rozbiciem na poszczególne sektory oraz jak inwestować za pomocą ETF-ów. Opowiemy także o ich zaletach i wadach.



tokeneo

Zostaw komentarz logując się za pomocą Facebook

To również Cię zainteresuje - Comparic24.tv

1 KOMENTARZ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here