Naga Markets


Jak polska waluta zmieniała się przez lata?
Jak polska waluta zmieniała się przez lata?

Przez sto lat od uzyskania przez Rzeczpospolitą niepodległości w 1918 roku nasza rodzima waluta przeszła bardzo długą drogę. Zaczynając od marek o wielomilionowych wartościach, poprzez pięćdziesięciogroszowe banknoty, dochodząc do współczesnych nominałów. Zmianie ulegała nie tylko sama wartość waluty, ale również jej wygląd. Dzisiaj – z racji Narodowego Święta Niepodległości, chcielibyśmy przybliżyć Wam ich genezę i pokazać jak zmieniała się polska złotówka.


Początek emisji polskiej marki

Najwyższy i najniższy nominał polskiej marki
Najwyższy i najniższy nominał polskiej marki

W kwietniu 1917 roku – jeszcze przed oficjalnym odzyskaniem niepodległości przez Polskę – rozpoczęto emisję marek polskich. Odpowiedzialną za ich druk była KKP (Krajowa Kasa Pożyczkowa). Kiedy w dwudziestoleciu międzywojennym zaczęła szaleć inflacja, wywołało to konieczność wznawiania emisji marki polskiej ze zdecydowanie wyższymi nominałami. Najniższa wartość marki w tym czasie to ½, najwyższa to 10 milionów, co prezentują poniższe zdjęcia:

Polski złoty dopiero od 1924 roku

Uchwała Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej odnośnie wprowadzenia nowej waluty została podjęta jeszcze w listopadzie 1919 roku. Ostatecznie proces wymiany marek na złotówki rozpoczął się dopiero pod koniec kwietnia 1924 roku. Powód takiego opóźnienia był niezwykle prosty – bardzo wysoka inflacja oraz deficyt budżetowy. Przez pierwsze pięć lat niepodległego państwa, deficyt Polaków wynosił nawet do 155% PKB (1921). Jeszcze w 1918 roku za dolara otrzymywało się 9 polskich marek, pięć lat później było to natomiast 6 milionów.

Jako ciekawostkę warto również podać fakt, że nazwa „złoty” nie była jedyną z rozważanych możliwości. Bardzo dużą popularnością cieszyły siępropozycje „lech” oraz „pol”. Ostatecznie zostaliśmy jednak przy złotym, którego wartość oparto o parytet złota. Wartość 1zł wynosiła 9/31 grama (około 0.29 uncji czystego kruszcu). Wraz z wprowadzeniem nowej waluty stworzono Bank Polski (na miejsce Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej).

Tak wyglądał pierwszy banknot o nominale 50zł
Tak wyglądał pierwszy banknot o nominale 50zł

Najniższy nominał nowego pieniądza to 1zł. W obiegu dostępne były również banknoty 2, 5, 50, 100, 500 oraz 1000-złotowe. Banknoty o mniejszym nominalne (również dostępne), pełniły funkcje bilonu. Przykład banknotu w momencie wprowadzania polskiego złotego.

Jakie zmiany przyniosły lata trzydzieste i IIWŚ?

Bank Polski zdecydował się na kolejną emisję waluty w 1930 roku. Pierwszym banknotem nowej emisji były pięciozłotówki. W listopadzie 1934 roku wprowadzono natomiast stuzłotówkę zaprezentowaną na kolejnym zdjęciu:

Druga emisja pieniądza w dwudziestoleciu międzywojennym
Druga emisja pieniądza w dwudziestoleciu międzywojennym

Po zajęciu Polski przez armię niemiecką w 1939 roku, na terenie Generalnego Gubernatorstwa pojawiła się nowa waluta – okupant nie zdecydował się jednak na zmianę jej nazwy. Dotychczasowe banknoty ostemplowano i wymienione na nowe. W zależności od rasy i pochodzenia przysługiwały jednak określone limity. Najwięcej wymienić mogli Niemcy, następnie Polacy, w ostatniej kolejności Żydzi. W związku z emisją nowego pieniądza w Krakowie powstał Bank Emisyjny w Polsce. Co ciekawe, była to ówcześnie jedyna instytucja, która mogła posiadać w nazwie słowo Polska.

Pięć złotych - niemieckie złotówki powszechnie nazywane były "młynarkami". Od nazwiska ówczesnego prezesa banku emisyjnego
Pięć złotych – niemieckie złotówki powszechnie nazywane były “młynarkami”. Od nazwiska ówczesnego prezesa banku emisyjnego

Nowe banknoty miały przypominać te wcześniejsze – różnica polegała przede wszystkim na tym, że usunięto z nich symbole narodowe. Przykład banknotu z czasów wojennych po lewej.

Pieniądz powojenny

O ile Polski Rząd na emigracji emitował swoje własne banknoty, to po zakończeniu działań wojennych nie zostały one wprowadzone do obiegu. Na początku 1945 roku powstał bowiem Narodowy Bank Polski, który przejął obowiązki druku nowej waluty. Pierwszy raz wygląd pieniądza uległ tak diametralnej zmianie. Było to efektem pracy radzieckich grafików pracujących dla moskiewskiej wytwórni papierów wartościowych.

Najniższym emitowanym nominałem było 50 groszy, największym natomiast 500 złotych:

Powojenna złotówka projektu radzieckich grafików
Powojenna złotówka projektu radzieckich grafików

Komunistyczna reforma monetarna

500zł przedstawiające podobiznę górnika
500zł przedstawiające podobiznę górnika

W 1950 roku miejsce miała reforma monetarna. Rada Ministrów podjęła decyzję o zmianie systemu pieniężnego, co doprowadziło do modyfikacji dotychczasowego parytetu złota dla złotówki. 1zł był warty 0.222168g czystego kruszcu. Wymiana pieniądza miała miejsce w listopadzie w stosunku 1:100. Płace i ceny przeliczano jednak według innych proporcji – w związku z tym dotychczasowe 100 złotych miało obecnie wartość 3 złotych.

Najniższy nominał nowej waluty wynosił 2 złote, najwyższy 500 złotych. Nowy pieniądz miał nawiązywać do tematyki chłopskiej i robotniczej.

Przełomowa zmiana wyglądu polskich banknotów

W 1975 roku NBP podjął decyzję o druku serii nowych banknotów o nazwie Wielcy Polacy. Różniły się nie tylko szatą graficzną, ale również formatem od swoich poprzedników. Ich wymiana następowała sukcesywnie, a do obiegu jako pierwsze trafiły banknoty o nominałach od 50 do 1000 złotych. W stanie wojennym wprowadzono również banknot o nominale 10 i 20 złotych. Ostatni z banknotów przed końcem lat 80-tych posiadał wartość 200 tysięcy zł.

Seria "Wielcy Polacy"
Seria “Wielcy Polacy”

Kolejne zmiany w 1989 roku

Najwyższa wartość banknotu w latach 1989-1994
Najwyższa wartość banknotu w latach 1989-1994

Kiedy pod koniec 1989 roku nazwę państwa zmieniono na RP powstała konieczność wyemitowania nowych banknotów. Najwyższa wartość nowego środka płatniczego wynosiła 2 miliony złotych (jak widać na zdjęciu). Ówczesny rząd w roku 1995 chciał wyemitować również banknot z Józefem Piłsudskim o wartości 5 milionów złotych. Z powodu przeprowadzonych jednak wcześniej reform mających zastopować inflację nigdy do tego nie doszło.

Denominacja z 1995 roku

Doskonale znana nam 10-złotówka
Doskonale znana nam 10-złotówka

Pieniądz znamy nam obecnie do obiegu został wprowadzony z dniem 1 stycznia 1995 roku w związku z denominacją. Złotówkę zastąpił PLN (polski nowy złoty), który wymieniany był w stosunku 1:10 000.

Nowe banknoty dostępne były w nominał 10, 20, 50 złotych. 100 i 200 złotych pojawiły się dopiero na początku czerwca 1995 roku. Jako ciekawostkę warto podać fakt, że każdy banknot o wyższym nominalne jest dłuższy od banknotu z nominałem mniejszym o 3 milimetry. Co więcej polskiej waluty do 1997 roku nie drukowano na terenie kraju, a w Londynie.

Nowe zabezpieczenia PLN

100 złotych ze zmodyfikowanymi zabezpieczeniami
100 złotych ze zmodyfikowanymi zabezpieczeniami

W 2014 roku NBP zaprezentował nowe wersje banknotów z dokładniejszymi zabezpieczeniami. Zmiana miała charakter jedynie techniczny, a modyfikacja wyglądu jest co najwyżej kosmetyczna.

Coraz śmielej zaczęto mówić jednak o wdrożeniu banknotu o nominale 500 złotych. Decyzje w tej sprawie zapadły pod koniec 2015 roku

Odświeżone 200 złotych i wprowadzenie 500zł

Tak prezentuje się 200zł w starej formie
Tak prezentuje się 200zł w starej formie

Zmodernizowana dwustuzłotówka jest jaśniejsza od banknotów emitowanych obecnie – ułatwi to zidentyfikowanie znaku wodnego. Z nominału zniknął również hologram umiejscowiony po lewej stronie (podobizna Zygmunta I Starego).

Strona przednia została uzupełniona o nowym hologram (prezentujący króla oraz oznaczenie nominału). Poniżej znajduje się trójkąt złożony z drobnych kółek (wyczuwalne w dotyku) będący usprawnieniem dla osób niedowidzących.

Dawna koncepcja bankontu o nominalne 500PLN z podobizną królowej Jadwigi
Dawna koncepcja bankontu o nominalne 500PLN z podobizną królowej Jadwigi

NBP zaplanował również emisję banknotu pięciusetzłotowego (500zł). Na nowym banknocie znalazła się podobizna Jana III Sobieskiego. Jak stwierdził Marek Belka, „celem wprowadzenia nowego nominału jest obniżenie kosztów emisji i sprawne zarządzanie zapasem strategicznym banknotów przechowywanych przez NBP.”

Nowy banknot o nominalne 500zł
Nowy banknot o nominalne 500zł

Banknot oficjalnie trafił do obiegu 10 lutego 2017 oku.

Zostaw komentarz logując się za pomocą Facebook

To również Cię zainteresuje - Comparic24.tv

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here