Naga Markets



I wojna światowa bitwaW poprzedniej części opisaliśmy, jak funkcjonował tzw. Gold Standard. Już w 2. poł. XIX w. chylił się on jednak ku upadkowi. Całkowity kres zadał mu jednak wybuch I wojny światowej.

I wojna światowa nie tylko całkowicie zmieniła ład światowy doprowadzając w pośredni sposób do upadku caratu w Rosji, wzmocnienia pozycji międzynarodowej USA, pierwszego poważnego osłabienia Wielkiej Brytanii czy powrotu na mapy Polski i innych krajów. Przede wszystkim zniszczyła system gospodarczy oparty na walucie złotej, co miało tragiczne konsekwencje w późniejszych dekadach. Po kolei jednak…

I wojna światowa niszczy ład ekonomiczny

Geneza problemu jest dość banalna. Kraje, które zaangażowały się w konflikt, uważały, że potrwa on stosunkowo krótko. Tylko tak można zresztą tłumaczyć fakt zachwytu młodych ludzi, którzy ochoczo garnęli się do walki na froncie. Z podobnym entuzjazmem do wojny podeszły jednak też elity polityczne. Mówiono nawet o kłótni w rodzinie, bowiem większość królów ówczesnych europejskich państw była ze sobą spokrewniona.

Ostatecznie okazało się, że I wojna światowa (wtedy nazywana Wielką Wojną) potrwała aż 4 lata i kosztowała niemal wszystkie jego strony fortunę (nie mówiąc o stratach w ludziach). Szybko zorientowano się, że do sfinansowania działań zbrojonych konieczne staje się zawieszenie wymienialności walut na złoto i wręcz dziki dodruk pieniędzy.

Część elit politycznych – przykładowo w Wielkiej Brytanii – przewidywało, że powyższe może doprowadzić po wojnie ich kraj do ruiny. Dlatego też obok banknotów Banku Anglii emitowano rządowe currency notes – coś na kształt drugiej waluty w obiegu o niskich nominałach (1 i 0,5 funta). W Niemczech na rynku pojawiły się reichskassenscheiny, ale też lokalne waluty, zaś w carskiej Rosji bilety kasowe (najniższe nominały były w istocie przerobionymi na “banknoty”… znaczkami pocztowymi).

Zawieszenie wymienialności na kruszec było spowodowane także czymś innym. Otóż państwa obawiały się, że ich przeciwnicy będą starali się za pomocą tego mechanizmu “podkradać” ich zasoby złota.

Dobić pokonanego

Jeszcze w czasie trwania samej wojny obywatele nie byli dotknięci przez skutki takiej polityki. Dlaczego? Wszystko przez to, że rządy wprowadziły regulacje cenowe dot. rynków i systemy kartkowe. Oprócz tego doszło do masowych wyprzedaży towarów ze sklepów, co jest oczywistym skutkiem wybuchu wojny, gdy ludzie skupują zapasy pożywienia na gorsze chwile.

I wojna światowa cmentarzSkutki niszczenia walut ujrzały światło dzienne dopiero po wojnie. Do problemów rządów doszedł fakt zadłużenia. Państwa Ententy miały potężne długi w USA, zaś kraje centralne zadłużyły się u swoich obywateli. Historycy uważają zresztą za pewien paradoks to, że w momencie końca wojny to te drugie, choć były ostatecznie przegrane, mogły pochwalić się lepszą sytuacją na poziomie zadłużenia. Przykładowo w 1918 r. Niemcy posiadały dług na poziomie ok. 17 mld USD, ale już Wielka Brytania – aż ok. 29 mld USD, zaś Francja – 24 mld USD.

Ententa doszła więc do tragicznego w skutkach wniosku. Należy raz na zawsze zniszczyć potęgę Niemiec. Tym bardziej, że z sojuszu po rewolucji bolszewickiej odpadła Rosja, która dotąd mogła zagrażać II Rzeszy wojną na drugiem froncie. W jej miejsce z Niemcami zaczęła graniczyć Polska. Francja zaś od tego momentu wręcz panicznie obawiała się swoich wschodnich sąsiadów. Stąd narodził się pomysł gigantycznych reparacji, jakie narzucono Niemcom.

Pierwotnie Niemcy miały spłacić aż 125 mld USD. Na tyle wyliczono bowiem straty zwycięzców. Szybko zdano sobie jednak sprawę, że kwota ta jest nierealna do odzyskania, więc zmniejszono ją dwa lata później do 31,5 mld USD. Z tego ponad połowa miała przypaść Francji, 22 proc. Wielkiej Brytanii, 10 proc. Włochom. Pozostała kwota została podzielona pomiędzy inne kraje.

Choć pomysł mógł wydawać się idealny z perspektywy francuskich elit, w praktyce doprowadził do serii katastrof natury gospodarczej i politycznej.

CDN.



tokeneo

Zostaw komentarz logując się za pomocą Facebook

To również Cię zainteresuje - Comparic24.tv

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here